Toekomstverkenners hebben veel meer te bieden dan voorspellingen

Inspiration lab 09-10-14

Geschreven door huysgenoot Freija van Duijne
Het grootste misverstand over toekomstverkenners, is dat ze een glazen bol zouden hebben en de toekomst kunnen voorspellen. Wie zich druk maakt om voorspellingen, is bij toekomstverkenners aan het verkeerde adres. Sterker nog, er is niets saaier dan een voorspelling doen die vervolgens uitkomt. Waar het wel om draait, is een denkproces op gang brengen over de toekomst, welke richting het op kan gaan en wat dat betekent voor een organisatie. Om een strategische koers te kunnen uitzetten, moet je immers eerst ideeën hebben over wat er mogelijk in de toekomst zou kunnen gebeuren.

Daarvoor werken toekomstverkenners met scenario’s. Dat zijn plausibele verhalen op basis van een systematische verkenning van wat mogelijk in de toekomst zou kunnen gebeuren. Scenario’s zijn op drie punten anders dan prognoses. De grondslag van scenario’s zit niet in (economische) modellen om een trend door te trekken naar de toekomst. Voorspellingen van bijvoorbeeld de olieprijs, laten zien dat de modellen er eigenlijk altijd naast zitten. Veel interessanter is te beredeneren waarom een bepaalde trendbreuk zou kunnen plaatsvinden. Scenario’s zijn ook geen stip op de horizon of toekomstideaal van een organisatie. Het zijn beschrijvingen van de wereld om ons heen die we niet kunnen beïnvloeden, maar met een krachtenveld waar we wel onderdeel van uitmaken. Tot slot zijn scenario’s geen op zichzelf staande toekomstbeelden, maar dienen ze steeds een strategische dialoog. Scenario’s zijn altijd toegespitst op het strategische proces dat ze dienen. Daarbij maakt de ontwikkeling van scenario’s zelf ook deel uit van het strategische proces, in de zin dat het mensen bewust maakt van de manier waarop ze over de toekomst praten en welke aannames daaronder liggen.

Scenario’s zijn niet zomaar verhalen. Achter de verhaallijnen ligt een systeembeschrijving die in elk scenario anders is. Door je licht te werpen op die verschillende systemen, kan in een strategische dialoog een beeld ontstaan van nieuwe oplossingsruimtes. Nieuwe strategische invalshoeken die niet naar boven zouden zijn gekomen als we alleen met een ‘business as usual’ bril naar de toekomst kijken. Als een scenariotraject goed wordt uitgevoerd, dan bevatten de scenario’s de juiste ingrediënten om dit proces op gang te brengen. Daarin zit de kracht van toekomstverkenners. Dat is natuurlijk veel spannender dan gelijk krijgen over een trend die doorzet.
Meer informatie over huysgenoot Freija van Duijne

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

 

Voorgestelde posts